و بهم كمال الدين و اتمام النعمة كما هو ثابت من آية الاكمال و . . . « 1 » ايرانيان كه معارف اصيل اسلام را برترين معارف يافته بودند به دنبال امامى بودند كه امين خداوند در زمين ، حجت الهى بر بندگان ، دعوت كننده به دين خداوند با حكمت و موعظهء حسنه و حجت بالغه باشد . لذا با آموزش دانشمندان و عالمان شيعه آنان به خوبى دريافتند كه اعلم در علم ، افهم و افقه در دين ، اقرب به خدا و رسول و افضل فرزندان از جنس بشرى و اصلح براى ادارهء جامعهء بشرى تنها ائمه معصومين از اهل بيت پيامبر عليهم السّلام هستند ؛ امامت آنان اصلى از اصول دين و ركنى از اركان نظام الهى است و زمين هيچ‌گاه خالى از حجت و امام نخواهد بود . خط امامت بعد از پيامبر در معصومان از فرزندان او ادامه مىيابد . امام ؛ حافظ و نگهبان دين و شريعت و مبلغ آن است ، امام آگاه‌ترين مردم به اسلام است ، امام حجت بالغهء الهى و استمرار دهندهء حركت انبياء است . قدرت امام به اذن خداوند و داراى كرامات و امور خارق العاده است كه از بشر معمولى ساخته نيست . ايرانيان نيز مذهبى را مىخواستند كه چنين امامانى داشته باشد كه جز در مكتب تشيع ، يافت نمىشوند . 5 - از ديگر عوامل پديدارى ريشه‌هاى تاريخى تشيع در ايران نقش تأثيرگذار جنبش‌ها و نهضت‌ها بوده است . تأثير جنبش‌هاى استقلال‌طلبانه اقوام و مللى كه بدون

--> ( 1 ) . مائده / 3 .